Ngọn núi lớn nhất trong hệ Mặt trời

Tin Tức Song Ngữ Anh – Việt: (DM-03)

The largest mountain in the solar system

Now most of us may know that Mount Everest is the highest mountain in the world, technically the highest if you measure a mountain above sea level. But let’s talk about a mountain that is a lot bigger, let’s talk about the largest mountain in the solar system. Again, technically the largest mountain in the solar system is, well, is a volcano, and the technicalities decide to call it a giant. This mountain is called Olympus Mons and it’s found near the Martian equator in the Tharsis Montes region. 

Hiện nay hầu hết chúng ta đều biết rằng Everest là ngọn núi cao nhất trên thế giới, nó cao nhất nếu bạn so với mực nước biển. Nhưng khi nói về một ngọn núi lớn hơn rất nhiều, chúng ta hãy nói về ngọn núi lớn nhất trong hệ Mặt trời. Một lần nữa, ngọn núi này lớn nhất trong hệ Mặt trời, vâng, đó là núi lửa, và thuật ngữ chuyên môn nhìn chung gọi nó là người khổng lồ. Ngọn núi này có tên là Olympus Mons và tọa lạc gần đường xích đạo sao Hỏa ở khu vực Tharsis Montes.

 

This behemoth of landmass dwarfs even its own terrestrial cousins on the Red Planet. The tallest among them stands at 16 miles or 25 kilometers high. It is roughly the size of the state of Arizona, and if you think: Wow that’s pretty big already, Olympus Mons, on the other hand, is a lot bigger and it’s about the size of France. Being named that famed mountain of the gods in Greek mythology is no mere coincidence. To put it in comparison to the tallest peaks on earth, Olympus Mons is over three times higher than Everest. Olympus Mons is over three times higher than Everest, which stands at 5.5miles above sea level.

Ngọn núi khổng lồ này còn có những anh em của nó trên hành tinh Đỏ. Ngọn núi cao nhất trong số đó có độ cao lên đến 16 dặm (25 km). Kích thước của nó tương đương bang Arizona, và nếu bạn nghĩ: Ồ thật là lớn, thì thật ra núi Olympus Mons còn lớn hơn rất nhiều, tương đương với nước Pháp. Nó được đặt theo tên của các vị thần trong Thần thoại Hy Lạp điều này không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Khi so sánh nó với đỉnh núi cao nhất trên Trái đất, đỉnh Olympus Mons cao gấp 3 lần so với Everest chỉ cao 5,5 dặm (8,840m) so với mực nước biển.

Here’s the thing, Olympic Mons’ tower is even above the clouds of the Martian atmosphere. That’s something no mountain on earth could accomplish. While Olympus Mons is technically a volcano, it is one that does not erupt, it is classified as a shield volcano, meaning that instead of spewing lava and volcanic material high in the air, it lets lava constantly flow down its sides. This may be one of the reasons why Olympus Mons is so giant. Since Mars is absent of tectonic plates like earth, volcanoes remain on top of so-called hot spots that continuously induce slow and steady lava flows. So when lava flows out of the volcano’s mouth, it builds up over time and becomes part of the surrounding landmass.

Còn nữa, núi Olympic Mons thậm chí vượt trên cả những đám mây khí quyển của sao Hỏa. Đó là điều không ngọn núi nào trên Trái đất có thể cao như vậy. Tuy đỉnh Olympus Mons chính xác là một ngọn núi lửa, nhưng là một trong số những núi lửa không phun trào, nên nó được xếp vào loại núi lửa hình khiên, nghĩa là thay vì phun dung nham và các vật chất núi lửa lên không trung, thì dung nham lại chảy xuống sườn núi. Đây có thể là một trong những lý do khiến Olympus Mons trở nên khổng lồ. Vì sao Hỏa không có các mảng kiến tạo như Trái đất, khiến núi lửa nóng chảy tại đỉnh gọi là điểm nóng, tạo nên dòng dung nham liên tiếp và ổn định. Vì vậy, khi dung nham chảy ra từ miệng núi lửa, nó bồi đắp theo thời gian và trở thành một phần vùng đất bao xung quanh.

In fact, Olympus Mons has such a large mass that it curves with the natural shape of the planet itself, and these hot spots are also responsible for the formation of other large Martian volcanoes. These colossal giants in the Tharsis mountains in the region are so large and their towers above dust storms that seasonally plague the Red Planet. A quality that was first observed by Giovanni Schiaparelli, an Italian astronomer in the late 19th century. Also among the unique features of Olympic Mons are six calderas or collapsed craters that sit on top of each other that gives the volcano’s summit a depression that is about 53 miles wide. These calderas appeared over time when magma chambers were emptied out of lava and collapsed, unable to support the ground above it.

Thực tế, Olympus Mons có khối lượng lớn như vậy, nó uốn theo hình dạng tự nhiên của hành tinh này, và những điểm nóng cũng góp phần vào sự hình thành các núi lửa lớn khác trên sao Hỏa. Những ngọn núi khổng lồ trong vùng núi Tharsis này rất lớn, và đỉnh của chúng rất cao đã gây ra những cơn bão bụi gây hại cho Sao Hỏa. Hiện tượng này được Giovanni Schiaparelli, nhà thiên văn học người Ý quan sát thấy lần đầu tiên vào cuối thế kỷ 19. Ngoài ra trong số các đặc điểm độc đáo của Olympic Mons còn có 6 hõm chảo hoặc hố sập ở trên đỉnh của mỗi ngọn núi, làm cho đỉnh núi lửa tạo thành một chỗ lõm rộng khoảng 53 dặm (85 km). Những hõm chảo này xuất hiện theo thời gian khi magma được hình thành từ dung nham và vỡ vụn, không thể giữ được bề mặt phía trên.

Surrounding the outer edge of Olympus Mons is an escarpment that reaches 6 miles high and as comparatively as tall as the Earth’s largest volcano. Another interesting characteristic of Olympus Mons is that it could possibly have a depository of rock glaciers. Because of Mars’ extraordinary climate, it may well be that snow and ice deposits could contribute in the creation of these frozen debris above the base of the volcanoes shield. The Olympus Mons and the volcanoes surrounding it are sitting on top of lava hot spots and continuously spilling out the volcanic material. Because there are no tectonic plates to shift them away from these spots, the solar system’s largest volcano may still be growing in size even as we speak.

Bao quanh cạnh ngoài của Olympus Mons là một vách đá cao đến 6 dặm (9,6km) và cao tương đương với núi lửa lớn nhất trên Trái đất. Một đặc điểm thú vị khác của Olympus Mons là nó có thể có các dòng sông băng. Do khí hậu bất thường của sao Hỏa, nơi này trước đây có thể có băng tuyết, góp phần trong việc hình thành những mảnh vỡ đông cứng trên nền của những núi lửa hình khiên. Olympus Mons và các núi lửa xung quanh tọa trên điểm nóng nham thạch và liên tục phun ra các vật chất núi lửa. Bởi vì không có mảng kiến tạo để đẩy chúng ra khỏi những điểm này, nên núi lửa lớn nhất của hệ Mặt trời này vẫn tiếp tục phình to ngay cả khi chúng ta đang nói chuyện.

Now, obviously Olympus Mons is not the only mountain or volcano present in the solar system, but it is certainly the largest one out there. Across planets and asteroids, there are dozens of craters, mounts and mountains that are massive in scale. Just to give you an idea of how gigantic Mount Olympus is compared to other terrain in the solar system. Here are three of the other biggest ones. Ascreaus Mons is sitting at 11.3 miles high is the tallest of the three volcanoes of the Tharsis Montesin Mar near Olympus Mons. First discovered by the Mariner 9 spacecraft in 1971. It was initially thought to be a large spot in a dust storm which was then called the North Spot. However, later images in the following years revealed that the North Spot was actually a giant volcano and was then appropriately renamed.

Giờ đây, hiển nhiên Olympus Mons không phải là ngọn núi hay núi lửa duy nhất trong hệ Mặt trời, nhưng chắc chắn nó là lớn nhất. Trên khắp các hành tinh và tiểu hành tinh, có hàng chục miệng núi lửa, đồi và núi có quy mô lớn. Điều này để bạn có thể hình dung về mức độ khổng lồ của Olympus khi so sánh với các địa hình khác trong hệ Mặt trời. Đây là ba trong số các ngọn núi lớn nhất khác. Ascreaus Mons có độ cao 11,3 dặm (18,2 km), cao nhất trong ba ngọn núi lửa thuộc dãy Tharsis Montesin Mar gần núi lửa Olympus Mons. Lần đầu tiên được phát hiện bởi tàu vũ trụ Mariner 9 vào năm 1971. Lúc đầu nó được cho là một điểm lớn trong một cơn bão bụi, còn được gọi là Điểm phía Bắc. Tuy nhiên, hình ảnh trong những năm sau đó hé lộ rằng Điểm phía Bắc thực sự là một ngọn núi lửa khổng lồ và sau đó nó đã được đổi tên thích hợp.

Equatorial Ridge of Iapetus. This odd feature that appears on the moon of Saturn, which makes it appear like a walnut, is an equatorial ridge with its highest peak reaching 12.4 miles. Although scientists are still not sure as to how the moon obtains its unique ridges, there is suggest that it was either the remainder of the moon’s original blade shape or part of a collapsing ring.

Equatorial Ridge of Iapetus. Đặc điểm kỳ lạ này xuất hiện trên Mặt trăng của sao Thổ, làm nó hiện ra như một quả hồ đào, là một dãy núi gần xích đạo với đỉnh cao nhất là khoảng 12,4 dặm (19,9 km). Mặc dù các nhà khoa học vẫn chưa chắc về sự hình thành của dãy núi bởi Mặt trăng, nhưng có giả thuyết cho rằng đó là vết tích còn lại của hình dạng dẹt ban đầu của Mặt trăng, hoặc phần còn lại của một vòng tròn méo mó.

And finally, Rheasilvea Mons, this is a 13.2 mile tall mountain that sits in the center of a 300 mile wide crater on the asteroid Vesta. Some scientists would argue that Rheasilvea is the highest peak in the solar system, dwarfing Olympic Mons. But even with satellite observation, having to measure the exact height of the mountain is still tricky and up for debates. So it looks like until further study has conducted on Rheasilvea Mons or some other giant mountainous found somewhere in the solar system the title for highest peak will still go to Olympus Mons.

Và cuối cùng, Rheasilvea Mons, đây là ngọn núi cao 13,2 dặm (21,2 km) nằm ở trung tâm của một miệng núi lửa rộng 300 dặm (483 km) trên tiểu hành tinh Vesta. Một số nhà khoa học cho rằng, Rheasilvea là đỉnh cao nhất trong hệ Mặt trời, hơn cả Olympus Mons. Nhưng ngay cả với các vệ tinh quan sát, việc tính toán chiều cao chính xác của ngọn núi vẫn còn phức tạp và gây tranh luận. Vì vậy, chỉ đến khi các nghiên cứu được tiến hành trên Rheasilvea Mons hay những ngọn núi khổng lồ khác được tìm thấy đâu đó trong hệ Mặt trời, thì đỉnh cao nhất vẫn sẽ là Olympus Mons.

Like I mentioned before, because of the volcanic conditions on Mars and the planet’s lack of shifting tectonic plates, there’s still a lot of room for this volcano to grow, and of course there are almost countless galaxies in this universe and we don’t even know how big the universe is. So I’m sure there is a ton of mountains out there way bigger than Olympus Mons. But until then, this Titan will remain the king of the mountains, well, at least in this solar system.

Như tôi đã đề cập trước đây, vì các điều kiện núi lửa trên sao Hỏa và không có mảng kiến tạo địa tầng trên Sao Hỏa, nên có rất nhiều không gian cho núi lửa này phát triển, và dĩ nhiên có vô số thiên hà trong vũ trụ này và chúng ta thậm chí không biết vũ trụ to lớn như thế nào. Vì vậy, tôi chắc chắn có vô vàn núi lửa ngoài kia còn lớn hơn cả Olympus Mons. Nhưng cho đến lúc đó, Titan này sẽ vẫn là vua của các ngọn núi, vâng, ít nhất trong hệ Mặt trời này.

Translated by: Lê Trang

Source: beyondsciencetv.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.